سینماهای تهران

تاریخچه و تصاویر سینماهای تهران

نخستین سالن های سینما در تهران

نخستین سالن های سینما در تهران

بخش سوم

آرتاشس پاتماگریان که میان مردم به اردشیر خان شهرت داشت ،در 1242 متولد شد . او از ارامنه ی تبریز بود و به وثوق التجار ملقب بود .

... در 1291 ،اردشیر خان سالن خود را در خیابان علاءالدوله روبروی بانک ایران و روس ( فردوسی کنونی ،روبروی بانک پس انداز ملی ایران ) و مهمانخانه ی پاریس ( فروشگاه فردوسی ) به راه انداخت . او که به اروپا سفر می کرد فیلم هایش را شخصا از روسیه و فرانسه وارد می کرد . سالنش در طبقه ی فوقانی مغازه هایی بود که یکی از آن ها شیرینی فروشی و متعلق به خودش و شخصی به نام ساکانیان و دیگری کتابفروشی بود که معمولا مورد استفاده ی مسافران خارجی مهمانخانه ی پاریس بود و در اختیار مسیو بارنئود ( یا بارنادوت که عوام او را مسیو " عرناعوط " خطاب می کردند ) و همسرش قرار داد .

دکتر احمد متین دفتری درباره ی سالن سینمای پاتماگریان ( تجدد ) می نویسد :

" ... بوسیله پله تنگی به این بالاخانه می رفتیم ،جاها ده شاهی و یک ریال بود . صندلی هائی بود که پهلوی هم در برابر پرده ردیف شده بودند ،وقتی تماشاگران زیاد می شد ،پاتماگریان یک پیانیست - مرتضی خان محجوبی - و یک ویولونیست - عبدالعلی وزیری ( یا ضیاء مختاری ) - را هم می آورد و تصاویر را همراهی می کردند و روزهایی که تماشاگر زیاد نبود ،خود آرتاشس پاتماگریان پای پیانو می نشست و ضمن نواختن آهنگ تصاویر را هم تفسیر می کرد . " ...

... سالن خیابان علاءالدوله در 1292 تعطیل شد و سالن تازه ای در خیابان لاله زار - گراند هتل ( تئاتر دهقان فعلی ) افتتاح گردید . سالن گراند هتل متعلق به باقاروف ( باقر اف ) بود و  مقابل مطبعه ی فاروس ( و سینمای فاروس ) قرار داشت . ...

... در تیر 1294 ،اردشیر خان بار دیگر سالن تجدد را این بار  با نام " مدرن سینما " بازگشایی می کند .

" نمایش تازه و مهم بزودی در خیابان علاءالدوله مقابل مهمانخانه پاریس نمایشی موسوم به مدرن سینما تشکیل خواهد شد . ... "

روایت دیگری که از سالن تجدد ( مدرن سینما ) که می بایست مربوط به بازگشایی آن در 1294 باشد ،مربوط به علی جواهر کلام است : " سالن تجدد ،سالنی 11 * 5 متر بود و هشت ردیف صندلی داشت که مجموعا 80 نفر تماشاگر در آن جا می گرفت .پرده سینما از پارچه چلوار سفید درست شده  و اندازه ای بسیار کوچکتر از پرده های فعلی داشت یعنی 3/5 * 2 متر . بلیط ورودی سینما هم دو ریال بود و هر روز بود و هر روز فقط یک نوبت فیلم های صامت یکربعه به نمایش در می آمدند . ... "

... در 1296 اردشیرخان سالن جدیدی را با نام سینما خورشید افتتاح کرد .

" سینما خورشید در خیابان علاءالدوله آپارتمان اردشیر خان روبروی بانک روسی از شب سه شنبه بیست و هشتم شهر جاری دائر می شود با فیلم های جدید جنگ بین المللی بری بحری از ساعت هشت الی ساعت دوازده همه شب دائر است . "

بلیط های سینما خورشید یک ،دو و سه ریال بود و درآمد سینما بین سی تا چهل تومان در روز در نوسان بود .تا این که فیلم های پاتماگریان به پایان رسید و چون حاضر به کرایه ی فیلم های تازه نبود ،سینما خورشید مجددا تعطیل شد . اردشیر خان یک بار دیگر نیز در زمینه  سینما داری تجربه کرد و آن هم ایجاد سینمای هوای آزاد در خیابان امیریه در تابستان 1299 ،در زمان رئیس الوزرایی سید ضیاء بود . ...

... در همین زمان اردشیرخان باغی را که بین خیابان ارامنه و امیریه قرار داشت و قبلا قهو خانه و تیر فروشی بود ،اجاره و شروع به نمایش فیلم کرد . اما هر بار به محض راه انداختن دستگاه نمایش ،برق خیابان دچار اختلال می شد و چراغ ها تقریبا خاموش می شد و چون اقدامات به نتیجه نرسید لذا نظمیه دستور داد سینمای اردشیرخان تعطیل شود . پس از این ماجرا ،اردشیرخان فعالیت های سینمایی اش را رها کرد . و این پایان یک فغالیت مداوم دوازده ساله ی سینما داری بود . در 1307 ،آرتاشس پاتماگریان بیمار شد و برای معالجه به پاریس سفر کرد و در آنجا پس از یک عمل جراحی ناموفق ،در سن 65سالگی  درگذشت .

از کتاب : تاریخ سینمای ایران 1357 - 1279 ،نوشته جمال امید ،چاپ اول ،بهار 1374 ،انتشارات روزنه ،صفحات 27 و 28 .

تاریخ ارسال: پنج‌شنبه 12 فروردین 1395 ساعت 17:54 | نویسنده: سیدمرتضی سیدمحمدی | چاپ مطلب
نظرات (0)
نام :
پست الکترونیک :
وب/وبلاگ :
ایمیل شما بعد از ثبت نمایش داده نخواهد شد